Antwoord

De reacties van niet-moslimmoeders op het omarmen van de islam door hun kinderen verschillen. Sommige moeders zijn rustig en passief en beschouwen dit als een persoonlijke zaak die de relatie tussen moeder en zoon of dochter niet beïnvloedt. In zulke gevallen zal meer vroomheid en goed gedrag van het kind tegenover zijn of haar moeder ertoe leiden dat de moeder de islam bewondert en respecteert.

Andere moeders nemen in het begin een hardnekkigere houding aan, maar geven uiteindelijk toe en accepteren de nieuwe religie als een feit van het leven, nadat zij de vastberadenheid en volharding van het kind ziet. Dit kan er zelfs toe leiden dat de moeder zelf de islam omarmt.

In een derde geval zien we dat sommige moeders voortdurend hardnekkig blijven, tot het punt dat zij hun zoon of dochter kunnen kwetsen en onderdrukken. Zulke moeders zijn meestal blind bevooroordeeld, omdat zij vinden dat hun zoon of dochter is afgedwaald door het geloof van de vaders en voorouders te verlaten, en dat zij iets moeten doen om hem of haar terug te brengen naar het “juiste pad” (volgens de moeder).

Hieronder volgen drie gebeurtenissen uit de tijd van de Profeet ﷺ, met drie van de Sahaba (metgezellen van de Profeet ﷺ), die de reacties van hun moeders illustreren nadat zij de islam hadden omarmd:

Verhaal 1

Overgeleverd van Asmaa’ bint Abi Bakr: zij zei: “Mijn moeder kwam mij op een dag bezoeken. Op dat moment was zij nog een polytheïst en er was een verdrag tussen de Profeet ﷺ en Qoeraisj (een van de grote stammen in Arabië die in Mekka leefde in de pre-islamitische periode van onwetendheid en grote spirituele en financiële macht had). Ik vroeg de Profeet ﷺ om een religieus oordeel en zei: ‘O Boodschapper van Allah, mijn moeder is mij komen bezoeken en zoekt mijn hulp; moet ik een goede relatie met haar onderhouden?’ Hij zei: ‘Ja, onderhoud een goede relatie met haar.’ Overgeleverd door al-Boekhaari en Moeslim; deze overlevering staat in Sahih Moeslim onder nr. 1003.

In een andere versie, overgeleverd door Ahmad, van Asmaa’ bint Abi Bakr: zij zei: “Mijn moeder kwam mij bezoeken terwijl zij nog een polytheïst was en zij onder Qoeraisj woonde. Zij was behoeftig, dus ik vroeg de Profeet ﷺ en zei: ‘O Boodschapper van Allah, mijn moeder is naar mij toe gekomen en zij is een polytheïst en heeft hulp nodig. Moet ik een goede relatie met haar onderhouden?’ Hij zei: ‘Ja, onderhoud een goede relatie met haar.’”

Verhaal 2

Overgeleverd van Aboe Hoerayrah: hij zei: “Ik riep mijn moeder op tot de islam terwijl zij nog een polytheïst was. Op een dag, terwijl ik haar opriep, zei zij iets over de Profeet ﷺ wat ik verafschuwde. Toen ging ik naar de Profeet ﷺ terwijl ik huilde en ik zei: ‘Ik riep mijn moeder op tot de islam en zij weigerde. Vandaag riep ik haar en zij zei iets over u wat ik verafschuwde. Smeek Allah om haar te leiden.’ Toen zei de Profeet ﷺ: ‘O Allah, leid de moeder van Aboe Hoerayrah.’

Ik vertrok vol hoop vanwege de smeekbede van de Profeet ﷺ voor mijn moeder. Toen ik thuis aankwam, vond ik de deur half gesloten. Mijn moeder hoorde mijn voetstappen en zei: ‘Blijf staan, Aboe Hoerayrah.’ Toen hoorde ik water stromen; hij voegde toe: mijn moeder verrichtte de grote wassing (Ghusl), trok haar kleding aan en opende haastig de deur zonder hoofdbedekking en zei: ‘Niemand heeft het recht aanbeden te worden behalve Allah, en Mohammed ﷺ is de Boodschapper van Allah.’

Ik ging terug naar de Profeet ﷺ, huilend van vreugde, en zei: ‘Ik breng u goed nieuws; Allah heeft uw smeekbede verhoord en de moeder van Aboe Hoerayrah geleid.’ De Profeet ﷺ prees en verheerlijkte Allah en zei: ‘Dit is goed.’ Ik zei: ‘O Boodschapper van Allah, smeek Allah om mij en mijn moeder geliefd te maken bij de gelovige dienaren van Allah en om ons hen te laten liefhebben.’ De Profeet ﷺ zei: ‘O Allah, maak deze kleine dienaar van U en zijn moeder (bedoelend Aboe Hoerayrah en zijn moeder) geliefd bij Uw gelovige dienaren en maak dat de gelovigen hen liefhebben.’ Sindsdien was er geen gelovige die van mij hoorde, zelfs zonder mij te zien, of hij hield van mij.” Overgeleverd door Moeslim in Sahih Moeslim onder nr. 2491.

Verhaal 3

Overgeleverd van Sa‘d (Ibn Abi Waqqaas) (رضي الله عنه): hij zei dat er Qur’anverzen werden neergezonden over zijn verhaal. Hij zei: Umm Sa‘d (zijn moeder) zwoer dat zij nooit meer met hem zou spreken en niet zou eten of drinken totdat hij de islam zou afzweren. Zij zei: ‘Jij beweert dat Allah jou heeft opgedragen je ouders te gehoorzamen. Ik ben jouw moeder en ik beveel jou dit te doen (de islam afzweren).’ Hij zei: ‘Zij bleef drie dagen zonder eten of drinken totdat zij flauwviel door uitputting. Toen gaf een van haar andere zonen, genaamd ‘Umaarah, haar water te drinken. En zij begon Sa‘d te vervloeken.’

Toen openbaarde Allah dit vers in de Qur’an, met de betekenis: “En Wij hebben de mens opgedragen goed en plichtsgetrouw te zijn tegenover zijn ouders; maar als zij jou ertoe aanzetten om aan Mij deelgenoten toe te kennen (in aanbidding) waar jij geen kennis van hebt, gehoorzaam hen dan niet. Tot Mij is jullie terugkeer en Ik zal jullie vertellen wat jullie plachten te doen.” (Soerat al-‘Ankaboet 29:8). Deze hadith is overgeleverd door imam Ahmad in zijn Moesnad en door Moeslim in zijn Sahih onder nr. 1748.

Ook openbaarde Allah een ander vers in de Qur’an, met de betekenis:

“Maar als zij (beiden) jou ertoe aanzetten om aan Mij in aanbidding deelgenoten toe te kennen waar jij geen kennis van hebt, gehoorzaam hen dan niet; maar ga in deze wereld op een goede manier met hen om, en volg het pad van degene die zich tot Mij wendt in berouw en gehoorzaamheid. Daarna is tot Mij jullie terugkeer, en Ik zal jullie vertellen wat jullie plachten te doen.”

Soerat Loqmaan 31:15

Op basis van de bovenstaande verhalen kan men bepalen hoe om te gaan met een ongelovige moeder, en men kan de volgende belangrijke conclusies trekken:

1. Het belang van het op een goede manier presenteren van de islam aan de ongelovige moeder, en haar vriendelijk proberen te overtuigen en je inspannen om haar te overtuigen, zoals Aboe Hoerayrah deed (verhaal 2).
2. Blijf goed doen tegenover de ongelovige moeder en onthoud dat haar ongeloof geen rechtvaardiging is voor ongehoorzaamheid van de zoon of dochter. Goed voor haar zijn is niet in tegenspraak met jouw afkeuring van haar ongeloof; integendeel, zoals in het vers 31:15 hierboven staat, heeft Allah ons opgedragen de ongelovige ouders vriendelijk te behandelen, zelfs als zij hun kind proberen polytheïst te maken, vanwege hun rechten als ouders, in de hoop dat zij de islam zullen omarmen.
3. Blijf oprecht bidden en smeekbeden verrichten voor de ongelovige moeder, in de hoop dat Allah haar zal leiden, zoals blijkt uit het verhaal van Aboe Hoerayrah (verhaal 2).
4. De leiding van Allah kan komen na voortdurende inspanning van het kind en sterke tegenstand van de moeder, zoals in het verhaal van Aboe Hoerayrah. Daarom mag de zoon nooit opgeven, maar moet hij doorgaan met bidden en smeekbeden verrichten voor de ongelovige moeder.
5. Ongeacht hoe hard de ongelovige moeder probeert de zoon ertoe te brengen de islam af te zweren, en welke druk zij op hem uitoefent—zoals weigeren te eten of smeekbeden tegen hem doen—de zoon mag nooit toegeven of terugvallen, en hij mag niet afwijken van het rechte pad. Zoals een van de Sahaba in een soortgelijke situatie tegen zijn ongelovige moeder zei: “Als jij honderd (100) zielen had en zij verlieten jouw lichaam één voor één, dan zal ik mijn religie (islam) nooit opgeven.”

Het lijkt erop dat de moeder in kwestie haar dochter bewust onderdrukt door haar te mijden, wat haar emotioneel verscheurt. Maar dat mag de moslim nooit verzwakken of zijn geloof en overtuiging in zijn religie doen wankelen. Er is geen bezwaar om de ongelovige moeder duidelijk te maken dat jullie niet zullen afvallen; echter, zij (de moeder) kan op een vriendelijke manier om alles vragen en daar zal direct op worden ingegaan—behalve het opgeven van deze religie.

Wij vragen Allah om haar spoedig te leiden naar het rechte pad, en jullie geduld te geven om haar tot de islam uit te nodigen, en jullie te leiden naar de juiste en correcte weg.