Antwoord

Is het haram om ratten te doden?

Er is niets mis met het doden van muizen en ratten. ‘Abd-Allah ibn ‘Umar (moge Allah tevreden met hen beiden zijn) verhaalde dat Hafsah zei: de Boodschapper van Allah ﷺ zei:

“Er zijn vijf dieren waarvoor er geen blaam rust op degene die ze doodt: kraaien, wouwen (havikachtige vogels), muizen/ratten, schorpioenen en dolle honden.”

Overgeleverd door al-Bukhari, 1828

(Noot van de vertaler: het Arabische woord farah kan verwijzen naar ratten of muizen; daarom worden beide genoemd in de vertaling.)

Al-Qasim ibn Muhammad zei: Ik hoorde ‘Aishah, de vrouw van de Profeet ﷺ, zeggen: Ik hoorde de Boodschapper van Allah ﷺ zeggen:

“Er zijn vier zaken die fasiq (verdorven) zijn en te allen tijde gedood mogen worden, of men nu in de staat van ihram is [voor Hadj en ‘Umrah] of niet: wouwen, kraaien, muizen/ratten en dolle honden.”

Overgeleverd door Muslim, 1198

Zijn muizen en ratten schadelijk?

Muizen en ratten zijn schadelijke wezens, zoals de Profeet ﷺ uitlegde:

Ibn ‘Abbas zei: “Een muis (of rat) kwam en begon de lont (van de lamp) weg te slepen. Hij gooide die voor de Boodschapper van Allah ﷺ, op de mat waarop hij zat, en het brandde een gat ter grootte van een dirham. Hij zei: ‘Wanneer jullie gaan slapen, doof dan jullie lampen, want de Shaytan zal wezens zoals deze opdragen zoiets te doen, zodat jullie verbrand worden.’” (Overgeleverd door Abu Dawud, 5427)

De muizen of ratten die in de huizen van mensen kunnen leven, behoren tot de schadelijke wezens of het ongedierte (fuwaysiqah) waarvan de Profeet ﷺ ons heeft opgedragen ze in alle situaties te doden, of wij nu in ihram zijn of niet.

De wortel van het woord fuwaysiqah (fasaqah) betekent afwijken van de juiste weg en schade toebrengen; daarom wordt een zondaar omschreven als “fasiq”, en deze dieren worden fawasiq genoemd, als metafoor voor hun slechte aard. Of er werd gezegd dat dit is omdat het niet haram is om ze te doden, of men nu in ihram is of niet, want zij hebben in geen enkele omstandigheid onschendbaarheid of bescherming. Al-Tahawi verhaalde in Ahkam al-Qur’an met zijn isnad van Yazid ibn Abu Nu’aym dat hij [Yazid] Abu Sa’id al-Khudri vroeg waarom muizen/ratten fuwaysiqah werden genoemd. Hij zei: de Profeet ﷺ werd op een nacht wakker en zag dat een muis/rat de lont van de lamp had genomen om het huis van de Boodschapper van Allah ﷺ in brand te steken; toen stond hij op en doodde het, en zei dat het toegestaan is om ze te doden, of men nu in ihram is of niet. Dit werd vermeld door al-‘Allamah al-Dumayri.

Al-Bukhari en Muslim verha(al)den in hun Sahihs dat Abu Musa al-Ash’ari zei: Een huis in Madinah brandde af met de bewoners erin. Toen de Boodschapper van Allah ﷺ hierover hoorde, zei hij:

“Dit vuur is een vijand voor jullie, dus wanneer jullie gaan slapen, doof het dan.”

Overgeleverd door al-Bukhari en Muslim

Al-Bukhari verhaalde dat Jabir ibn ‘Abd-Allah zei: de Boodschapper van Allah ﷺ zei:

“Bedek de vaten, want de muis/rat kan de lont (van de lamp) wegtrekken en de bewoners van het huis verbranden.”

Overgeleverd door al-Bukhari

Iets soortgelijks werd door Muslim verhaald, waarin staat: “Want de fuwaysiqah kan een brand veroorzaken en het huis en zijn bewoners verbranden.”

Al-Tabari zei, bij het uitleggen van deze ahadith: als iemand de nacht wil doorbrengen in een huis waarin niemand anders is, en waarin een vuur of een lamp is, dan is het voor hem een plicht om het te doven voordat hij gaat slapen… De hadith werd verhaald door al-Hakim; hij zei dat de isnad sahih is. (‘Awn al-Ma’bud Sharh Abi Dawud)

En Allah weet het het beste.