Antwoord

De situatie waarin jij je bevindt, beste broeder, is zeker een moeilijke. Het is niet gemakkelijk om te leven met een vader die afwijkingen en dwalingen heeft, voortkomend uit het afdwalen van het ware pad van ahl as-sunnah wal-jamaa‘ah (de volgers van de Koran, de sunnah en onze vrome voorgangers). Toch dient een moslim beloning van Allah te verwachten en te zoeken voor: geduld hebben en volharden in de omgang met je vader; en beleefd zijn wanneer je hem adviseert en hem de waarheid van de leiding toont, met passende en aanvaardbare methoden die je vader niet de indruk geven dat jij superioriteit of arrogantie wilt tonen, of dat je hem kleineert. Integendeel: je vader moet voelen dat het advies komt van een zoon die zijn positie als vader erkent en respecteert, en dat jouw zorg voortkomt uit zorgzaamheid en eerbied, zoals het geval was bij de Profeet Ibrahim ﷺ toen hij zijn vader opriep naar het pad van de waarheid. Allah (ﷻ) zegt in de Koran (interpretatie van de betekenis):

Toen hij (Ibrahim) tot zijn vader zei: “O mijn vader! Waarom aanbidt u datgene wat niet hoort, niet ziet en u in niets kan baten? O mijn vader! Voorwaar, tot mij is kennis gekomen die tot u niet is gekomen. Volg mij dan; ik zal u leiden naar een recht pad. O mijn vader! Aanbid de satan niet. Voorwaar, de satan is opstandig tegen de Meest Barmhartige (Allah). O mijn vader! Voorwaar, ik vrees dat een bestraffing van de Meest Barmhartige (Allah) u zal treffen, zodat u een metgezel van de satan wordt (in het Hellevuur).” Hij (de vader) zei: “Verwerpt u mijn goden, o Ibrahim? Als u niet ophoudt, zal ik u zeker stenigen. Ga weg van mij, voordat ik u straf.” Ibrahim zei: “Vrede zij met u. Ik zal mijn Heer om vergeving voor u vragen. Voorwaar, Hij is voor mij altijd zeer genadig.”

Soerat Maryam (19:41-47)

Let erop dat de Profeet Ibrahim ﷺ zijn vader aansprak met de meest nederige en meest verfijnde, hoffelijke en beleefde uitdrukking (abati in het Arabisch). De Profeet Ibrahim ﷺ zei niet tegen hem: “Ik ben een geleerde en jij bent onwetend”; in plaats daarvan zei hij: “Tot mij is kennis gekomen (als Profeet) die tot u niet is gekomen.” Ibrahim ﷺ toonde zijn bezorgdheid en mededogen voor het welzijn van zijn vader toen hij zei: “O mijn vader! Voorwaar, ik vrees dat een bestraffing van de Meest Barmhartige (Allah) u zal treffen.” Toen zijn vader de waarheid verwierp en hem dreigde te stenigen, antwoordde Ibrahim ﷺ met de uiterste beleefdheid: “Vrede zij met u”, en hij beloofde hem dat hij zijn Heer voor hem om vergeving zou vragen. Zo behoort een rechtschapen zoon zijn dwalende vader te adviseren.

Je moet ook weten dat het verwerpen of ontkennen van de sunnah van onze Profeet ﷺ een uiterst ernstige zaak is; hopelijk wordt dit onderwerp afzonderlijk en in detail behandeld. In het kort: als de bid‘ah (innovatie in de religie) van je vader hem buiten de islam brengt, dan zijn jouw gebeden achter hem niet geldig, omdat hij dan een kaafir (ongelovige) zou zijn. Dat zou bijvoorbeeld het geval zijn als hij erop staat en volhardt in het volledig verwerpen van de sunnah in haar geheel, zelfs nadat het bewijs en de aanwijzingen die de waarheid en geldigheid van de zaak aantonen en onderbouwen aan hem zijn voorgelegd. Als daarentegen de bid‘ah van je vader hem niet buiten de islam brengt, zoals in het geval van het weigeren om bepaalde handelingen te verrichten die in de Koran en de Sunnah genoemd worden, dan is het toegestaan om achter hem te bidden en zijn jouw gebeden geldig. En Allah weet het het beste.

Aanvulling: Shaykh Muhammad ibn Salih ibn ‘Uthaymeen heeft het volgende geantwoord met betrekking tot deze vraag:

Het ontkennen (van de sunnah) kan van twee soorten zijn: een ontkenning op basis van interpretatie, of een ontkenning uit verwerping. Als het een ontkenning uit verwerping is, in de zin dat iemand zegt: “Ja, ik weet dat de Profeet ﷺ dit gezegd heeft, maar ik verwerp het en accepteer het niet”, dan is die persoon een kaafir (ongelovige) en heeft hij afvalligheid gepleegd. Dan is het niet toegestaan om achter hem te bidden. Als het daarentegen een ontkenning op basis van interpretatie is, dan krijgt hij uitstel, als die interpretatie mogelijk is en door de taal gedragen wordt, en als hij de bronnen van de islamitische wetgeving en haar referenties kent. In dit geval is het geen daad van kufr, maar valt het onder de categorie van degenen die onjuiste innovaties in de religie invoeren (als zijn interpretatie zodanig is). Het is toegestaan om achter zo iemand te bidden, tenzij er een nuttig doel is om dat niet te doen, zoals hem afschrikken van zulke opvattingen, zodat hij zijn foutieve interpretaties heroverweegt. In dit laatste geval is het dan beter om niet achter hem te bidden (als zo’n nuttig effect daadwerkelijk bereikt wordt).