Antwoord

Hoe je woede kunt beheersen

Woede is één van de slechte influisteringen van de Shaytan, die tot vele kwaden en rampen leidt, waarvan alleen Allah de volledige omvang kent. Daarom heeft de islam veel te zeggen over deze slechte eigenschap, en de Profeet ﷺ heeft genezingen voor deze “ziekte” en manieren beschreven om de gevolgen ervan te beperken, waaronder het volgende:

Toevlucht zoeken bij Allah tegen de Shaytan

“Sulayman ibn Sard zei: ‘Ik zat bij de Profeet ﷺ, en twee mannen stonden elkaar te beledigen. Eén van hen was rood in het gezicht en de aderen in zijn nek stonden op. De Profeet ﷺ zei: “Ik ken een woord dat, als hij het zou zeggen, wat hij voelt zou verdwijnen. Als hij zou zeggen: ‘Ik zoek toevlucht bij Allah tegen de Shaytan’, dan zou wat hij voelt (d.w.z. zijn woede) verdwijnen.”’”

Overgeleverd door al-Bukhari (al-Fath 6/337)

“De Profeet ﷺ zei: ‘Als een man boos wordt en zegt: “Ik zoek toevlucht bij Allah”, dan zal zijn woede verdwijnen.’”

Sahih al-Jami‘ as-Saghir, nr. 695

Zwijgen

“De Boodschapper van Allah ﷺ zei: ‘Als één van jullie boos wordt, laat hem dan zwijgen.’”

Overgeleverd door Imam Ahmad (al-Musnad 1/329); zie ook Sahih al-Jami‘ 693, 4027

Dit is omdat de boze persoon in de meeste gevallen zijn zelfbeheersing verliest en woorden van kufr/ongeloof kan uitspreken (waartegen wij toevlucht zoeken bij Allah), of vervloekingen, of het woord van echtscheiding (talaq) dat zijn gezin zou verwoesten, of lasterlijke woorden die hem de vijandschap en haat van anderen zouden brengen. Kortom: zwijgen is de oplossing die iemand helpt om dit alles te vermijden.

Niet bewegen

“De Boodschapper van Allah ﷺ zei: ‘Als één van jullie boos wordt terwijl hij staat, laat hem dan gaan zitten, dan zal zijn woede verdwijnen; en als het niet verdwijnt, laat hem dan gaan liggen.’”

Overgeleverd van Abu Dharr (رضي الله عنه); Musnad Ahmad 5/152; zie ook Sahih al-Jami‘ nr. 694

De overlever van deze hadith is Abu Dharr (رضي الله عنه), en er is een verhaal verbonden aan zijn overlevering ervan: hij liet zijn kamelen drinken bij een drinkbak die van hem was, toen er andere mensen kwamen en tegen elkaar zeiden: “Wie kan met Abu Dharr wedijveren (in het laten drinken van dieren) en zijn haren overeind doen staan?” Een man zei: “Ik kan het,” en hij bracht zijn dieren en wedijverde met Abu Dharr, met als gevolg dat de drinkbak brak. Abu Dharr stond, dus hij ging zitten, daarna ging hij liggen. Iemand vroeg hem: “O Abu Dharr, waarom ging je zitten en daarna liggen?” Hij zei: “De Boodschapper van Allah ﷺ zei: …” en hij citeerde de hadith.

Volgens een andere overlevering was Abu Dharr zijn dieren aan het drenken bij de drinkbak, toen een andere man hem boos maakte, waarna hij ging zitten… (Fayd al-Qadir van al-Manawi 1/408)

Tot de voordelen van dit advies van de Profeet ﷺ behoort dat het de boze persoon ervan weerhoudt de controle te verliezen, omdat hij anders iemand zou kunnen slaan en verwonden, of zelfs doden — zoals we zo zullen zien — of bezittingen vernielen, enzovoort. Zitten maakt het minder waarschijnlijk dat iemand overprikkeld raakt. Liggen maakt het nog minder waarschijnlijk dat hij iets roekeloos of schadelijk doet.

“Wie staat, bevindt zich in een positie om te slaan en te vernielen; wie zit, is minder geneigd dat te doen; en wie ligt, kan geen van beide. Het is mogelijk dat de Profeet ﷺ de boze persoon opdroeg te gaan zitten of liggen zodat hij niets zou doen waar hij later spijt van krijgt. En Allah weet het het beste.”

Al-‘Allamah al-Khattabi; Sunan Abi Dawud met Ma‘alim as-Sunan 5/141

Het advies van de Profeet ﷺ volgen

“Abu Hurayrah (رضي الله عنه) verhaalde dat een man tegen de Profeet ﷺ zei: ‘Geef mij advies.’ Hij zei: ‘Word niet boos.’ De man herhaalde zijn verzoek meerdere keren, en elke keer zei de Profeet ﷺ: ‘Word niet boos.’”

Overgeleverd door al-Bukhari (Fath al-Bari 10/456)

Volgens een andere overlevering zei de man: “Ik dacht na over wat de Profeet ﷺ zei, en ik besefte dat woede alle soorten kwaad samenbrengt.” (Musnad Ahmad 5/373)

Word niet boos en het Paradijs zal van jou zijn

Dit is een authentieke hadith. (Zie Sahih al-Jami‘ 7374. Ibn Hajar schreef het toe aan at-Tabarani; zie al-Fath 4/465)

Het herinneren van wat Allah heeft beloofd aan de rechtschapenen (muttaqin) die wegblijven van de oorzaken van woede en in zichzelf strijden om die te beheersen, is één van de meest effectieve manieren om de vlammen van woede te doven. Eén van de ahadith die de grote beloning hiervoor beschrijft is:

“Wie zijn woede beheerst op het moment dat hij de mogelijkheid heeft om ernaar te handelen, Allah zal zijn hart vullen met tevredenheid op de Dag der Opstanding.”

Overgeleverd door at-Tabarani (12/453); zie ook Sahih al-Jami‘ 6518

Een andere grote beloning wordt beschreven in de woorden van de Profeet ﷺ:

“Wie zijn woede beheerst op het moment dat hij de mogelijkheid heeft om ernaar te handelen, Allah zal hem op de Dag der Opstanding vóór de hele mensheid roepen en hem laten kiezen uit de Hur al-‘Iyn wie hij wil.”

Overgeleverd door Abu Dawud (4777) en anderen; geclassificeerd als hasan in Sahih al-Jami‘ 6518

De hoge status en voordelen kennen van wie zichzelf beheerst

“De sterke man is niet degene die anderen kan overmeesteren (bij worstelen); de sterke man is degene die zichzelf beheerst wanneer hij boos wordt.”

Overgeleverd door Ahmad (2/236); hadith muttafaq ‘alayh

Hoe groter de woede, hoe hoger de status van degene die zichzelf beheerst. De Profeet ﷺ zei:

“De sterkste man is degene die, wanneer hij boos wordt en zijn gezicht rood wordt en zijn haren overeind gaan staan, in staat is zijn woede te overwinnen.”

Overgeleverd door Imam Ahmad (5/367); geclassificeerd als hasan in Sahih al-Jami‘ 3859

“Anas verhaalde dat de Profeet ﷺ langs een groep mensen kwam die aan het worstelen waren. Hij vroeg: ‘Wat is dit?’ Zij zeiden: ‘Die-en-die is de sterkste; hij kan iedereen verslaan.’ De Profeet ﷺ zei: ‘Zal ik jullie niet vertellen wie nog sterker is dan hij? De man die, wanneer hij slecht behandeld wordt door iemand, zijn woede beheerst; hij heeft zijn eigen shaytan verslagen en de shaytan van degene die hem boos maakte.’”

Overgeleverd door al-Bazzar; Ibn Hajar zei dat de isnad sahih is (al-Fath 10/519)

Het voorbeeld van de Profeet ﷺ volgen bij woede

De Profeet ﷺ is onze leider en heeft hierin het hoogste voorbeeld gesteld, zoals is vastgelegd in een aantal ahadith. Eén van de bekendste is overgeleverd door Anas (رضي الله عنه), die zei:

“Ik liep met de Boodschapper van Allah ﷺ, en hij droeg een Najrani mantel met een ruwe kraag. Een bedoeïen kwam en greep hem hardhandig bij de rand van zijn mantel, en ik zag de sporen die de kraag in zijn nek achterliet. Toen beval de bedoeïen hem om hem iets te geven van het bezit van Allah dat hij had. De Profeet ﷺ draaide zich naar hem om en glimlachte, en beval vervolgens dat hem iets gegeven moest worden.”

Muttafaq ‘alayh; Fath al-Bari 10/375

Een andere manier waarop wij het voorbeeld van de Profeet ﷺ kunnen volgen, is door onze woede omwille van Allah te laten zijn wanneer Zijn rechten worden geschonden. Dit is het soort woede dat prijzenswaardig is. Zo werd de Profeet ﷺ boos toen hem werd verteld over de imam die mensen afschrikte van het gebed door het te lang te maken; toen hij een gordijn met afbeeldingen van bezielde wezens zag in het huis van ‘Aishah; toen Usamah met hem sprak over de Makhzumi-vrouw die schuldig was bevonden aan diefstal en hij zei: “Wil je bemiddelen betreffende één van de door Allah voorgeschreven straffen?”; toen hem vragen werden gesteld die hij niet prettig vond, enzovoort. Zijn woede was puur omwille van Allah.

Weten dat het weerstaan van woede een teken van rechtschapenheid is

De rechtschapenen (al-muttaqun) zijn degenen die door Allah in de Koran en door Zijn Boodschapper ﷺ worden geprezen. Voor hen is een Paradijs voorbereid zo wijd als de hemelen en de aarde. Eén van hun eigenschappen is dat zij (interpretatie van de betekenis): “uitgeven (voor de zaak van Allah) in voorspoed en in tegenspoed, hun woede onderdrukken en de mensen vergeven; en Allah houdt van de weldoeners.” (Aal ‘Imran 3:134)

Dit zijn degenen van wie Allah hun goede karakter, mooie eigenschappen en daden heeft genoemd, en die mensen bewonderen en willen navolgen. Eén van hun eigenschappen is dat (interpretatie van de betekenis): “… en wanneer zij boos zijn, vergeven zij.” (ash-Shura 42:37)

Luisteren naar vermaningen

Woede is een deel van de menselijke natuur, en mensen verschillen in hun woede. Het kan moeilijk zijn voor iemand om niet boos te worden, maar oprechte mensen zullen Allah gedenken wanneer zij eraan herinnerd worden, en zij zullen de grens niet overschrijden. Enkele voorbeelden volgen:

Ibn ‘Abbas (رضي الله عنه) verhaalde dat een man toestemming vroeg om te spreken met ‘Umar ibn al-Khattab (رضي الله عنه), en toen zei: “O zoon van al-Khattab, je geeft ons niet veel en je oordeelt niet rechtvaardig tussen ons.” ‘Umar (رضي الله عنه) werd zo boos dat hij de man bijna aanviel, maar al-Hurr ibn Qays, die aanwezig was, zei: “O Amir al-Mu’minin, Allah (ﷻ) zegt tegen Zijn Profeet ﷺ (interpretatie van de betekenis): ‘Toon vergeving, gebied het goede en wend je af van de onwetenden.’ (al-A‘raf 7:199) Deze man behoort tot de onwetenden.” Bij Allah, ‘Umar ging niet verder nadat al-Hurr deze ayah had gereciteerd; hij was iemand die zorgvuldig vasthield aan het Boek van Allah. (Overgeleverd door al-Bukhari, al-Fath 4/304)

Zo hoort de moslim te zijn. De slechte huichelaar was niet zo toen hem de hadith van de Profeet ﷺ werd genoemd en één van de Metgezellen tegen hem zei: “Zoek toevlucht bij Allah tegen de Shaytan.” Hij zei tegen degene die hem herinnerde: “Denk je dat ik gek ben? Ga weg!” (Overgeleverd door al-Bukhari, al-Fath 1/465). Wij zoeken toevlucht bij Allah tegen mislukking.

De slechte gevolgen van woede kennen

De negatieve gevolgen van woede zijn talrijk; kort gezegd brengen ze schade toe aan jezelf en aan anderen. De boze persoon kan woorden van laster en obsceniteit uitspreken; hij kan anderen (lichamelijk) aanvallen op een ongecontroleerde manier, zelfs tot het punt van doden. Het volgende verhaal bevat een waardevolle les:

‘Alqamah ibn Wa’il verhaalde dat zijn vader (رضي الله عنه) hem vertelde: “Ik zat bij de Profeet ﷺ toen een man naar hem toe kwam die een andere man met een touw leidde. Hij zei: ‘O Boodschapper van Allah, deze man heeft mijn broer gedood.’ De Boodschapper van Allah ﷺ vroeg hem: ‘Heb jij hem gedood?’ Hij zei: ‘Ja, ik heb hem gedood.’ Hij vroeg: ‘Hoe heb je hem gedood?’ Hij zei: ‘Hij en ik sloegen op een boom om de bladeren te laten vallen als voer voor dieren, en hij beledigde mij, dus ik sloeg hem met een bijl aan de zijkant van zijn hoofd en doodde hem.’ …” (Overgeleverd door Muslim 1307, bewerkt door al-Baqi)

Woede kan leiden tot minder dan doden, zoals verwonden en botten breken. Als degene die de woede veroorzaakte wegvlucht, richt de boze persoon zijn woede op zichzelf: hij kan zijn kleren scheuren, op zijn wangen slaan, een aanval krijgen, flauwvallen, of borden en schalen breken, of meubels vernielen.

In de ergste gevallen leidt woede tot sociale rampen en het verbreken van familiebanden, d.w.z. echtscheiding. Vraag velen die hun vrouw hebben gescheiden, en zij zullen je vertellen: het was in een moment van woede. Deze scheiding resulteert in ellende voor de kinderen, spijt en frustratie, en een hard en moeilijk leven — allemaal als gevolg van woede. Als zij Allah hadden herinnerd, tot bezinning waren gekomen, hun woede hadden ingehouden en toevlucht bij Allah hadden gezocht, dan was niets hiervan gebeurd. Tegen de shari‘ah (islamitische wet) ingaan brengt alleen verlies.

De schade aan de gezondheid die voortkomt uit woede kan alleen door artsen volledig beschreven worden, zoals trombose, hoge bloeddruk, tachycardie (abnormaal snelle hartslag) en hyperventilatie (snelle, oppervlakkige ademhaling), wat kan leiden tot dodelijke hartaanvallen, diabetes, enzovoort. Wij vragen Allah om een goede gezondheid.

De boze persoon moet aan zichzelf denken tijdens momenten van woede

Als de boze persoon zichzelf in de spiegel zou kunnen zien wanneer hij boos is, zou hij zichzelf en zijn uiterlijk haten. Als hij zou kunnen zien hoe hij verandert, hoe zijn lichaam en ledematen trillen, hoe zijn ogen staren en hoe onbeheerst en krankzinnig zijn gedrag is, dan zou hij zichzelf verachten en walgen van zijn eigen verschijning. Het is bekend dat innerlijke lelijkheid nog erger is dan uiterlijke lelijkheid; hoe blij moet de Shaytan zijn wanneer iemand in deze toestand is! Wij zoeken toevlucht bij Allah tegen de Shaytan en tegen mislukking.

Du‘a (smeekbede)

Du‘a is altijd het wapen van de gelovige, waarmee hij Allah vraagt hem te beschermen tegen kwaad, problemen en slecht gedrag, en waarmee hij toevlucht bij Hem zoekt tegen het vallen in de afgrond van kufr (ongeloof) of onrecht vanwege woede. Eén van de drie zaken die hem kunnen helpen redden is: rechtvaardig zijn in tijden van tevredenheid en in tijden van woede (Sahih al-Jami‘ 3039). Eén van de du‘a’s van de Profeet ﷺ was:

“O Allah, door Uw kennis van het Ongeziene en Uw macht over Uw schepping: laat mij leven zolang U weet dat het leven goed voor mij is, en laat mij sterven wanneer U weet dat de dood goed voor mij is. O Allah, ik vraag U dat ik U vrees in het verborgene en in het openbaar, en ik vraag U dat ik de waarheid spreek in tijden van tevredenheid en van woede. Ik vraag U dat ik niet buitensporig ben in armoede of in rijkdom. Ik vraag U om voortdurende gunsten en om tevredenheid die niet eindigt. Ik vraag U dat ik Uw besluit accepteer, en om een goed leven na de dood. Ik vraag U om de vreugde van het zien van Uw aangezicht en om het verlangen U te ontmoeten, zonder door ziekten te gaan en zonder misleidende fitnah (beproevingen). O Allah, tooi ons met de tooi van het geloof en maak ons tot degenen die geleid zijn. Alle lof zij Allah, de Heer der Werelden.”

Du‘a van de Profeet ﷺ

En Allah weet het het beste.