Antwoord

Is Jumu‘ah tijdens het reizen verplicht?

Salat al-Jumu‘ah (het vrijdaggebed) is niet verplicht voor de reiziger. Dit is de mening van de meerderheid van de geleerden, waaronder de volgelingen van de vier madhhabs van Abu Hanifah, Malik, ash-Shafi‘i en Ahmad.

Shaykh al-Islam Ibn Taymiyah (moge Allah hem genadig zijn) zei in al-Fatawa (24/178):

“De juiste mening, zonder twijfel, is dat dit (het Jumu‘ah- en het ‘Eid-gebed) niet verplicht is voor de reiziger. De Boodschapper van Allah ﷺ reisde vaak: hij verrichtte ‘Umrah drie keer, naast de ‘Umrah die hij samen met de Hajj verrichtte. Hij verrichtte zijn Afscheidsbedevaart vergezeld door duizenden en duizenden mensen, en hij nam deel aan meer dan twintig militaire expedities, maar er zijn helemaal geen overleveringen die zeggen dat hij Jumu‘ah of ‘Eid-gebeden verrichtte tijdens het reizen; hij bad slechts twee rak‘ahs (d.w.z. de verkorte gebeden) zoals op alle andere dagen.

Er zijn ook geen overleveringen die zeggen dat hij op een vrijdag een khutbah hield terwijl hij op reis was, noch staand op zijn eigen voeten, noch vanaf de rug van zijn kameel zoals hij dat op ‘Eid placht te doen, noch vanaf een minbar zoals hij dat op vrijdagen placht te doen. Soms hield hij wel een toespraak tot de mensen wanneer hij op reis was, en dat is door hen overgeleverd, maar niemand heeft overgeleverd dat hij vóór het gebed op een vrijdag tijdens het reizen een khutbah tot hen hield, en niemand heeft overgeleverd dat hij op een vrijdag de Koran hardop reciteerde (d.w.z. tijdens Salat az-Zuhr op reis). Uiteraard, als hij iets ongebruikelijks had gedaan en hardop had gereciteerd of een khutbah had gehouden, dan zouden zij dat hebben overgeleverd. Op de Dag van ‘Arafah hield hij een khutbah, daarna kwam hij naar beneden en leidde hij hen in een gebed van twee rak‘ahs, maar niemand heeft overgeleverd dat hij in dat gebed hardop reciteerde. Die khutbah was niet voor Jumu‘ah, want als het voor Jumu‘ah was geweest, dan zou hij hetzelfde (een khutbah houden) op elke andere vrijdag (tijdens het reizen) hebben gedaan; die khutbah werd gehouden omdat het onderdeel was van de rituelen (van de Hajj). Daarom zeiden alle moslimgeleerden dat hij bij ‘Arafah een khutbah zou hebben gehouden, zelfs als het geen vrijdag was geweest. Deze mutawaatir overlevering bewijst dat het een khutbah was voor de Dag van ‘Arafah, niet voor vrijdag.”

al-Fatawa (24/178) — Ibn Taymiyah

Kan een reiziger Jumu‘ah bidden met de mensen die hij bezoekt?

Uit het bovenstaande weten we dat Jumu‘ah niet verplicht is voor de reiziger; alles wat hij hoeft te doen is Zuhr bidden. Als hij echter Jumu‘ah bidt met de mensen van de plaats die hij bezoekt, dan is dat toegestaan.

In al-Sharh al-Kabir (2/154) staat:

“Wie van deze mensen — reizigers, slaven en vrouwen — Jumu‘ah bijwoont, hoeft Zuhr niet te bidden, en wij kennen hierover geen meningsverschil. Hun vrijstelling van het bijwonen van Jumu‘ah is om het voor hen gemakkelijk te maken, maar als zij het bijwonen, dan is dat geldig, zoals bij de zieke. Het is aanbevolen voor de reiziger om Jumu‘ah bij te wonen, omdat dit beter is en veiliger (omdat sommige geleerden van mening zijn dat Jumu‘ah verplicht is voor de reiziger die op een bepaalde plaats verblijft, maar niet voor de reiziger die onderweg is), aangezien hij onder de algemene betekenis valt van het vers (interpretatie van de betekenis): ‘O jullie die geloven! Wanneer de oproep wordt gedaan voor het gebed op de dag van vrijdag (Jumu‘ah-gebed), haast jullie dan naar de gedachtenis van Allah en laat de handel (en al het andere) achter; dat is beter voor jullie, als jullie het maar wisten!’ [al-Jumu‘ah 62:9]”

al-Sharh al-Kabir (2/154)

We hebben al vermeld dat de meerderheid van de geleerden zegt dat het in het algemeen niet verplicht is.

En Allah weet het het beste.