Antwoord

Is bloeddonatie halal?

Als het noodzakelijk is om een bloedtransfusie uit te voeren, rust er geen zonde op de patiënt, de artsen of de donor, om de volgende redenen:

1. Allah (ﷻ) zegt (interpretatie van de betekenis): “… en als iemand een leven redt, dan is het alsof hij de hele mensheid heeft gered …” [al-Ma’idah 5:32].

Dit vers wijst op de deugd van het de oorzaak zijn van het redden van het leven van iemand die het verboden is te doden. Er is geen twijfel dat artsen en bloeddonoren behoren tot de oorzaken van het redden van het leven van patiënten die het risico lopen te sterven als er geen bloedtransfusie wordt uitgevoerd.

2. Allah (ﷻ) zegt (interpretatie van de betekenis): “Hij heeft jullie slechts verboden: het dode dier, en bloed, en het vlees van het varken, en dat waarover een andere naam dan die van Allah is aangeroepen. Maar wie door nood gedwongen wordt, zonder opzettelijke ongehoorzaamheid en zonder de grenzen te overschrijden, op hem rust geen zonde. Voorwaar, Allah is Vergevingsgezind, Meest Barmhartig.” [al-Baqarah 2:173].

Dit vers geeft aan dat er geen zonde rust op degene die uit noodzaak iets verboden doet. De zieke accepteert een bloedtransfusie uit noodzaak, en er is ook niets mis met het feit dat de donor zijn bloed geeft.

3. De richtlijnen van de islamitische shari’ah geven aan dat bloeddonatie toegestaan behoort te zijn, omdat één van haar principes is dat in gevallen van noodzaak zaken die normaal verboden zijn, toegestaan worden, en dat er manieren gevonden moeten worden om moeilijkheden te verlichten. De zieke bevindt zich zeker in een situatie van moeilijkheid en wordt door noodzaak gedwongen. De moeilijkheid waarmee hij te maken heeft kan tot zijn dood leiden, dus is het voor hem toegestaan om een bloedtransfusie te ontvangen. (Voor meer details over het onderwerp bloeddonatie, zie vraag nr. 2570.)

Verbreekt bloeddonatie de wudu?

Wat betreft de vraag of wudu verbroken wordt door het vloeien van bloed: dit is een kwestie waarover de geleerden, moge Allah hen genadig zijn, van mening verschilden. Degenen die van mening zijn dat bloeden de wudu verbreekt, gebruiken als bewijs de hadith van Abu’l-Darda (moge Allah tevreden met hem zijn): “De Profeet ﷺ braakte, daarna deed hij wudu.” Zij trokken een analogie tussen braaksel en bloed, omdat beide najis (onrein) zijn wanneer ze uit het lichaam komen.

Deze hadith is overgeleverd door Ahmad (4/449), Abu Dawud (2981) en al-Tirmidhi (87), die zei: “Meer dan één van de geleerden onder de Metgezellen van de Profeet ﷺ en anderen onder de Tabi’in waren van mening dat wudu verricht moet worden na braken of een neusbloeding. Dit is de mening van Sufyan al-Thawri, Ibn al-Mubarak, Ahmad en Ishaq. Sommige geleerden zeiden dat wudu niet noodzakelijk is na braken of een neusbloeding. Dit is de mening van Malik en al-Shafi’i.” Dit is ook overgeleverd als zijnde de mening van Ahmad. Al-Baghawi zei: “Het is de mening van de meeste Sahabah en Tabi’in.”

De meest correcte mening is dat bloeden de wudu niet verbreekt, hoewel het aanbevolen (mustahabb) is om wudu te verrichten na het bloeden. Het bewijs hiervoor is als volgt:

1. Wudu wordt als geldig beschouwd totdat er bewijs is dat iets het verbreekt. Er is geen bewijs overgeleverd van de Profeet ﷺ dat bloeden de wudu verbreekt. Daarom zei imam al-Nawawi (moge Allah hem genadig zijn): “Er is helemaal geen bewijs dat de Profeet ﷺ het verplicht maakte om wudu te verrichten vanwege dat (bloeden).” Shaykh Ibn Sa’di (moge Allah hem genadig zijn) zei: de correcte mening is dat bloeden en braken, enz., de wudu niet verbreken, of het nu veel of weinig is, omdat er geen bewijs is dat aantoont dat ze de wudu verbreken, en het leidende principe is dat wudu geldig blijft.

2. Men kan geen analogie trekken tussen bloed en iets anders, omdat de onderliggende redenen niet hetzelfde zijn.

3. De opvatting dat bloeden de wudu verbreekt, is in tegenspraak met wat is overgeleverd van de salaf (vroege generaties). Zo bleef ‘Umar ibn al-Khattab (moge Allah tevreden met hem zijn) bidden terwijl zijn wond hevig bloedde. Al-Hasan al-Basri (moge Allah hem genadig zijn) zei: “De moslims bleven bidden, zelfs wanneer zij gewond waren.”

4. Het feit dat de Profeet ﷺ wudu deed nadat hij had gebraakt, duidt er niet op dat dit verplicht is, omdat de fiqh-regels stellen dat het loutere feit dat hij iets deed—tenzij het gepaard ging met een bevel—het niet verplicht maakt. Het enige wat dit bewijst, is dat het goed is om in dit geval het voorbeeld van de Profeet ﷺ te volgen. Daarom zei Shaykh al-Islam Ibn Taymiyah (moge Allah hem genadig zijn): “Wudu verrichten na hijamah (cupping) en braken is mustahabb en is goed.”

Samenvattend: het is mustahabb (aanbevolen) voor iemand die bloed doneert om wudu te verrichten na het geven van bloed, maar als hij geen wudu doet, is dat nog steeds in orde.

En Allah weet het het beste.

Over het onderwerp donatie, zie:

• Al-Mukhtaraat al-Jaliyyah van Shaykh ‘Abd al-Rahman ibn Sa’di, 327;
• Ahkam al-At’imah fi’l-Shari’ah van Dr. ‘Abd-Allah al-Tariqi, 411;
• Majallat al-Majma’ al-Fiqhi, uitgave 1, p. 32;
• Naql al-Damm wa Ahkamuhu van al-Safi, 27;
• Ahkam al-Jirahah al-Tibbiyah, van Dr. al-Shanqiti, 580.

Over de kwestie of bloeden de wudu verbreekt, zie:

• Majmu’ al-Fatawa, 20/526;
• Sharh ‘Umdat al-Fiqh, van Ibn Taymiyah, 1/295;
• al-Mughni van Ibn Qudamah, 1/234;
• Tawdih al-Ahkam van al-Bassam, 1/239;
• al-Sharh al-Mumti’ van Ibn ‘Uthaymin, 1/221.