Antwoord

Ibn al-Qayyim (moge Allah hem genadig zijn) zei hierover:

“Er zijn vier soorten liefde, die wij van elkaar moeten onderscheiden; en degenen die afdwalen doen dat omdat zij dit onderscheid niet maken.

Ibn al-Qayyim, Al-Jawāb al-Kāfī (1/134)

1. De eerste is: liefde voor Allah. Maar dit alleen is niet voldoende om iemand te redden van de bestraffing van Allah of om Zijn beloning te verdienen. De Mushrikūn (polytheïsten), kruisaanbidders, Joden en anderen houden allemaal van Allah.
2. De tweede is: liefde voor datgene wat Allah liefheeft. Dit is wat iemand de islam binnenbrengt en uit ongeloof haalt. De meest geliefde mensen bij Allah zijn degenen die het meest correct en het meest toegewijd zijn in dit soort liefde.
3. De derde soort is: liefhebben omwille van Allah. Dit is één van de essentiële onderdelen van het liefhebben van wat Allah liefheeft. Het liefhebben van wat Allah liefheeft kan niet volledig zijn totdat men ook liefheeft omwille van Allah.
4. De vierde is: iets liefhebben naast Allah; en dit is polytheïstische liefde. Wie iets liefheeft samen met Allah, niet omwille van Hem, noch via Zijn liefde, noch voor Hem, heeft een ander als gelijke naast Hem genomen. Dit is de liefde van de polytheïsten.

Er blijft een vijfde soort liefde over die niets met ons onderwerp te maken heeft; dat is de natuurlijke liefde: de neiging van een mens naar wat bij zijn natuur past, zoals de liefde van een dorstige voor water of van een hongerige voor eten, of de liefde voor slaap, of voor iemands vrouw en kinderen. Daar is niets mis mee, tenzij het iemand afleidt van het gedenken van Allah en hem ervan weerhoudt Hem lief te hebben. Allah (ﷻ) zegt (interpretatie van de betekenis):

“O jullie die geloven! Laat jullie bezittingen en jullie kinderen jullie niet afleiden van het gedenken van Allah.” [Al-Munāfiqūn 63:9]

Al-Munāfiqūn 63:9

“Mannen die noch handel noch verkoop (zaken) afleidt van het gedenken van Allah.” [An-Nūr 24:37]

An-Nūr 24:37

Ibn al-Qayyim (moge Allah hem genadig zijn) zei ook:

“Het verschil tussen liefhebben omwille van Allah en iets liefhebben naast Allah is één van de belangrijkste onderscheidingen. Iedereen moet dit onderscheid maken en is daartoe verplicht. Liefhebben omwille van Allah is een teken van de volmaaktheid van het geloof, maar iets liefhebben naast Allah is de kern van shirk (polytheïsme).

Ibn al-Qayyim, Ar-Rūḥ (1/254)

Het verschil tussen beide is dat iemands liefde omwille van Allah verbonden is met zijn liefde voor Allah; als deze liefde sterk wordt in zijn hart, dan dicteert die liefde dat hij zal houden van wat Allah liefheeft. Als hij houdt van wat zijn Heer liefheeft en hij houdt van degenen die de vrienden van Allah zijn, dan is dit liefde omwille van Allah. Zo houdt hij van Zijn Boodschappers, Profeten, engelen en naaste vrienden, omdat Allah hen liefheeft; en hij haat degenen die hen haten, omdat Allah die mensen haat.

Het teken van liefde en haat omwille van Allah is dat zijn haat voor degene die Allah haat niet verandert in liefde enkel omdat die persoon hem goed behandelt, hem een dienst bewijst of een behoefte voor hem vervult; en dat zijn liefde voor degenen die Allah liefheeft niet verandert in haat enkel omdat die persoon iets doet dat hem van streek maakt of pijn doet—of dat nu per vergissing is of opzettelijk, uit gehoorzaamheid aan Allah, of omdat die persoon vindt dat hij om een reden verplicht is dat te doen, of omdat die persoon een onrechtpleger is die zijn onrecht mogelijk nog zal opgeven en berouw zal tonen.

De gehele religie draait om vier principes: liefde en haat, en daaruit voortkomend: handelen en nalaten. De persoon wiens liefde en haat, handelen en nalaten allemaal omwille van Allah zijn, heeft zijn geloof vervolmaakt: wanneer hij liefheeft, liefheeft hij omwille van Allah; wanneer hij haat, haat hij omwille van Allah; wanneer hij iets doet, doet hij het omwille van Allah; en wanneer hij iets nalaat, laat hij het omwille van Allah. In de mate dat hij tekortschiet in deze vier categorieën, schiet hij tekort in geloof en toewijding aan de religie.

Dit staat tegenover de liefde voor dingen naast Allah, die twee soorten is. De ene staat lijnrecht tegenover het principe van Tawḥīd (de Eenheid van Allah) en is shirk; de andere staat tegenover de volmaaktheid van oprechtheid en liefde richting Allah, maar plaatst iemand niet buiten de islam.

• De eerste soort is zoals de liefde van de Mushrikūn voor hun afgoden en goden. Allah (ﷻ) zegt (interpretatie van de betekenis):

“En onder de mensen zijn er sommigen die naast Allah gelijken nemen. Zij houden van hen zoals zij van Allah houden.” [Al-Baqarah 2:165]

Al-Baqarah 2:165

Deze Mushrikūn houden van hun afgoden en goden naast Allah zoals zij van Allah houden. Deze liefde en toewijding gaat gepaard met vrees, hoop, aanbidding en smeekbede. Deze liefde is pure shirk die Allah niet vergeeft. Het geloof kan niet vervolmaakt worden tenzij iemand deze afgoden als vijanden beschouwt en hen intens haat, en de mensen die hen aanbidden haat, hen als vijanden beschouwt en tegen hen strijdt. Dit is de boodschap waarmee Allah al Zijn boodschappers zond en al Zijn Boeken openbaarde. Hij schiep de Hel voor de mensen van shirk die van deze gelijken houden, en Hij schiep het Paradijs voor degenen die tegen hen strijden en hen als vijanden nemen omwille van Hem en om Zijn Welbehagen te verkrijgen. Iedereen die iets aanbidt—van de omgeving van de Troon tot de laagste diepten van de aarde—en een god en een helper naast Allah neemt en andere wezens met Hem in aanbidding associeert, zal door het object van zijn aanbidding worden verloochend wanneer hij het het meest nodig heeft (d.w.z. op de Dag des Oordeels).

• De tweede soort is liefde voor de dingen die Allah aantrekkelijk heeft gemaakt voor de mensen, zoals vrouwen, kinderen, goud, zilver, prachtige gemerkte paarden, vee en goed bewerkte akkers. Mensen houden ervan met een soort begeerte, zoals de liefde van een hongerige voor eten en van een dorstige voor water. Deze liefde is van drie soorten. Als iemand ervan houdt omwille van Allah en als middel om Allah te gehoorzamen, dan zal hij daarvoor beloond worden; het zal worden gerekend als onderdeel van liefde omwille van Allah en als een middel om Hem te bereiken, en hij zal er nog steeds genot in vinden.

Zo was de beste der schepping (de Profeet ﷺ), voor wie vrouwen en parfum geliefd werden gemaakt in deze wereld; en zijn liefde daarvoor hielp hem om Allah meer lief te hebben en om Zijn Boodschap over te brengen en Zijn bevelen te vervullen.

Als iemand ervan houdt omdat het bij zijn natuur en eigen verlangens past, maar hij geeft het geen voorrang boven datgene wat Allah liefheeft en waarmee Hij tevreden is, en hij verkrijgt het vanwege zijn natuurlijke neiging, dan valt dit onder het toelaatbare; hij zal daarvoor niet gestraft worden, maar zijn liefde voor Allah en omwille van Allah zal enigszins tekortschieten. Als zijn enige doel in het leven is om deze dingen te verkrijgen, en hij daaraan prioriteit geeft boven datgene wat Allah liefheeft en waarmee Hij tevreden is, dan doet hij zichzelf onrecht en volgt hij zijn begeerten.

De eerste is de liefde van as-Sābiqūn (degenen die vooropgaan in de islam); de tweede is de liefde van al-Muqtaṣidūn (degenen die gemiddeld zijn) en de derde is de liefde van aẓ-Ẓālimūn (de onrechtplegers).

En Allah weet het het beste.