Antwoord

Kunnen de doden de levenden horen?

Het uitgangspunt is dat de doden de woorden van de levenden niet horen, omdat Allah (ﷻ) zegt (interpretatie van de betekenis): “maar jij kunt degenen in de graven niet doen horen.” [Faatir 35:22] en: “Voorwaar, jij kunt de doden niet doen horen.” [an-Naml 27:80]

Toen de Profeet ﷺ de gedode ongelovigen na de Slag bij Badr aansprak, liet Allah (ﷻ) hen zijn woorden horen, hoewel zij onderin de put waren waarin zij begraven waren. Dit was een bijzonder geval, zoals de geleerden – moge Allah hen genadig zijn – hebben vermeld. (Zie: Al-Aayaat al-Bayyinaat fi ‘adam Samaa‘ al-Amwaat).

Misschien is de psychologische drijfveer achter de wens dat je vader je kan horen, een poging om iets te doen om de communicatie die is afgesneden weer te herstellen, om zo de pijn die je voelt te verlichten.

Wat baat de overledene in de islam?

Je moet begrijpen, mijn zuster, dat de islam heeft uitgelegd welke daden van de levenden de doden kunnen baten, en wat hen in hun graven kan bereiken. De Profeet ﷺ zei: “Wanneer een persoon sterft, komen al zijn daden tot een einde, behalve drie: sadaqah jaariyah (voortdurende liefdadigheid, zoals een waqf of schenking), nuttige kennis (die hij heeft achtergelaten), of een rechtschapen kind dat voor hem zal bidden.” (Overgeleverd door at-Tirmidhi, nr. 1376; hij zei: dit is een sahih hasan hadith)

• Het belangrijkste dat je vader na zijn dood zal baten, en dat jij nu voor hem kunt doen terwijl hij in zijn graf is, is je inspannen om du‘a voor hem te doen en om vergeving en barmhartigheid voor hem te vragen, en om het Paradijs en redding van het Vuur, en andere goede en mooie du‘a’s (smeekbeden).

Smeekbeden om vergeving, gedaan door zowel zonen als dochters van de overledene, brengen grote voordelen, zoals de Profeet ﷺ zei: “De rang van een man zal in het Paradijs verhoogd worden en hij zal vragen: Hoe ben ik hier gekomen? Er zal tegen hem gezegd worden: Door de du‘a’s (smeekbeden) van je zoon om vergeving voor jou.” (Overgeleverd door Ibn Maajah, nr. 3660; zie ook Sahih al-Jaami‘, 1617)

• Een andere zaak die de overledene kan bereiken is sadaqah (liefdadigheid) die namens hem wordt gegeven, omdat ‘Aa’ishah (رضي الله عنه) overleverde dat een man tegen de Profeet ﷺ zei: “Mijn moeder is overleden, en als zij had kunnen spreken, zou zij iets in liefdadigheid hebben gegeven. Krijgt zij een beloning als ik iets namens haar geef?” Hij zei: “Ja.” (Overgeleverd door al-Bukhaari, al-Fath, 1388)

Ibn ‘Abbaas (moge Allah tevreden met hem en zijn vader zijn) overleverde dat de moeder van Sa‘d ibn ‘Ubaadah (moge Allah tevreden met hem en zijn vader zijn) stierf terwijl hij bij haar weg was. Hij zei: “O Boodschapper van Allah, mijn moeder is gestorven en ik was bij haar weg. Zal het haar baten als ik namens haar liefdadigheid geef?” Hij zei: “Ja.” Hij zei: “Dan vraag ik jou om mijn getuige te zijn dat ik mijn tuin al-Mikhraf (zo genoemd omdat hij zoveel dadels droeg) als liefdadigheid namens haar geef.” (Overgeleverd door al-Bukhaari, al-Fath, 2756)

Aboe Hurayrah overleverde dat een man tegen de Profeet ﷺ zei: “Mijn vader is gestorven en heeft geld achtergelaten. Hij heeft geen wasiyyah (testament) gemaakt; zal het zijn zonden uitwissen als ik een deel ervan namens hem in liefdadigheid geef?” Hij zei: “Ja.” (Overgeleverd door an-Nasaa’i)

Sa‘d ibn ‘Ubaadah zei: “Ik zei: O Boodschapper van Allah, mijn moeder is gestorven. Zal ik namens haar liefdadigheid geven? Hij zei: Ja. Ik vroeg: Welke liefdadigheid is het beste? Hij zei: Het voorzien in water.” (Overgeleverd door an-Nasaa’i)

Andere daden die ook de overledene kunnen baten

• Andere daden die de overledene ook kunnen baten zijn Hajj en ‘Umrah namens hen, nadat de levende persoon eerst Hajj en ‘Umrah voor zichzelf heeft verricht.

‘Abdullah ibn Buraydah overleverde dat zijn vader (moge Allah tevreden met hem zijn) zei: “Terwijl ik bij de Boodschapper van Allah ﷺ zat, kwam een vrouw naar hem toe en zei: Ik heb mijn moeder een slavin als liefdadigheid gegeven, en nu is mijn moeder gestorven. Hij zei: Jij hebt je beloning gekregen, en jouw erfrecht heeft jouw gift aan jou teruggebracht. Zij zei: O Boodschapper van Allah, zij had nog één maand te vasten. Mag ik die namens haar vasten? Hij zei: Vast die namens haar. Zij zei: Zij is nooit op Hajj geweest. Mag ik Hajj namens haar verrichten? Hij zei: Verricht Hajj namens haar.” (Overgeleverd door Muslim, moge Allah hem genadig zijn, in zijn Sahih, nr. 1149)

• Dit toont aan dat het ook toegestaan is om namens de overledene te vasten.
• Een andere zaak die de overledene kan baten is het vervullen van zijn/haar nadhr (gelofte), omdat Ibn ‘Abbaas (moge Allah tevreden met hem en zijn vader zijn) overleverde dat een vrouw naar de Profeet ﷺ kwam en zei: “Mijn moeder heeft een gelofte gedaan om Hajj te verrichten, maar zij stierf voordat zij het kon doen. Mag ik Hajj namens haar verrichten?” Hij zei: “Ja, verricht Hajj namens haar. Denk je niet dat als jouw moeder een schuld had, jij die zou aflossen?” Zij zei: “Ja.” Hij zei: “Los dan af wat aan Allah verschuldigd is, want Allah heeft er meer recht op dat geloften worden nagekomen.” (al-Bukhaari, al-Fath, 7315)
• Een andere zaak die de overledene kan baten is wanneer zijn verwant een aandeel voor hem toewijst in een offer dat hij brengt. Toen de Profeet ﷺ een offer bracht, zei hij: “In de Naam van Allah. O Allah, namens Muhammad en de familie van Muhammad.” (Overgeleverd door Muslim, nr. 1967) En de familie van Muhammad omvatte zowel de levenden als de doden.

De kwestie of vrouwen graven mogen bezoeken is al behandeld (zie vraag nr. 127).

Je moet ook weten dat jezelf bezighouden met du‘a voor je vader belangrijker en beter voor jou is, en nuttiger voor de overledene, dan nadenken over of hij jouw stem kan horen. Probeer dus te doen wat zowel hem als jou baat. Jij en je familie dienen verboden innovaties (bid‘ah) te vermijden, zoals het markeren van de veertigste dag na het overlijden, of het verstrijken van één jaar sinds het overlijden, of bijeenkomsten voor het reciteren van al-Faatihah (het eerste hoofdstuk van de soerah van de Koran), het verrichten van verboden handelingen bij graven, enzovoort; daden die worden gedaan door onwetenden en door anderen worden nagevolgd.

Ik vraag Allah (ﷻ) om jouw vader te vergeven en hem genadig te zijn, en alle overleden moslims, want Hij is de Vergevensgezinde, de Meest Barmhartige.

En Allah weet het het beste.