Antwoord

Fotografie (tasweer) betekent het maken van afbeeldingen van levende, bezielde, bewegende wezens, zoals mensen, dieren, vogels, enz. De uitspraak is dat dit verboden is op basis van een aantal overleveringen, zoals de volgende:

“Degenen die het zwaarst gestraft zullen worden door Allah op de Dag der Opstanding zijn de makers van afbeeldingen.”

Overgeleverd door al-Boekhaari, zie al-Fath, 10/382

‘Abdullaah ibn Mas‘ood (moge Allah tevreden met hem zijn) verhaalde dat de Profeet ﷺ dit zei.

“Allah (ﷻ) zegt: ‘Wie doet meer onrecht dan degene die probeert iets te scheppen zoals Mijn schepping? Laat hem dan een tarwekorrel of een maïskorrel scheppen.’”

Overgeleverd door al-Boekhaari, zie Fath al-Baari, 10/385

Aboe Hurayrah (moge Allah tevreden met hem zijn) verhaalde dat de Profeet ﷺ dit zei.

“Zal ik jou niet op dezelfde missie sturen als de Boodschapper van Allah ﷺ mij stuurde? Laat geen verhoogd graf ongemoeid zonder het gelijk te maken, en laat geen afbeelding in een huis ongemoeid zonder het uit te wissen.”

Overgeleverd door Muslim en an-Nasaa’i; dit is de versie van an-Nasaa’i

‘Ali (moge Allah tevreden met hem zijn) zei dit.

“Elke maker van afbeeldingen zal in het Vuur zijn, en voor elke afbeelding die hij maakte zal voor hem een ziel geschapen worden, die in het Vuur gestraft zal worden.”

Overgeleverd door Muslim, 3/1871

Ibn ‘Abbaas zei: “Als je dat per se moet doen, maak dan afbeeldingen van bomen en andere levenloze dingen.”

Overgeleverd door Muslim, 3/1871

Ibn ‘Abbaas (moge Allah tevreden met hem en met zijn vader zijn) verhaalde dat de Profeet ﷺ dit zei.

Deze ahaadieth geven aan dat afbeeldingen van bezielde wezens haram zijn, of het nu mensen zijn of andere schepselen; of ze nu driedimensionaal of tweedimensionaal zijn; of ze nu geprint, getekend, geëtst, gegraveerd, uitgesneden, gegoten in mallen, enz. zijn. Deze ahaadieth omvatten al deze soorten afbeeldingen.

De moslim dient zich te onderwerpen aan de leer van de islam en er niet tegenin te gaan door te zeggen: “Maar ik aanbid ze niet en ik werp mij er niet voor neer!” Als we slechts één aspect overdenken van het kwaad dat veroorzaakt wordt door de verspreiding van foto’s en afbeeldingen in onze tijd, dan begrijpen we iets van de wijsheid achter dit verbod: namelijk de grote verderfelijkheid die ontstaat door het opwekken van lichamelijke begeerten en de daaropvolgende verspreiding van immoraliteit door deze afbeeldingen.

De moslim dient geen afbeeldingen van bezielde wezens in zijn huis te bewaren, omdat zij de engelen verhinderen binnen te treden. De Profeet ﷺ zei: “De engelen betreden geen huis waarin een hond of afbeeldingen zijn.” (Overgeleverd door al-Boekhaari, zie al-Fath, 10/380).

Maar tegenwoordig kan men helaas zelfs in sommige moslimhuizen beelden vinden van goden die door de kuffaar aanbeden worden (zoals Boeddha e.d.), die men bewaart met het argument dat het antiek of decoratie is. Deze zaken zijn strenger verboden dan andere, net zoals afbeeldingen die opgehangen worden erger zijn dan afbeeldingen die niet opgehangen worden, omdat ze zo gemakkelijk kunnen leiden tot verheerlijking, verdriet kunnen veroorzaken of een bron van opschepperij kunnen zijn. We kunnen niet zeggen dat deze afbeeldingen bewaard worden “voor de herinnering”, want ware herinneringen aan een moslimfamilielid of vriend bevinden zich in het hart, en wij gedenken hen door voor barmhartigheid en vergeving voor hen te smeken.

Foto’s maken met een camera omvat menselijke handelingen zoals richten, scherpstellen, op de sluiter drukken, ontwikkelen, afdrukken, enzovoort. We kunnen het niet anders noemen dan “afbeeldingen maken” of tasweer, en dat is de term die door alle Arabischtaligen gebruikt wordt om deze handeling te beschrijven.

In het boek Al-I‘laam bi naqd kitaab al-halaal wa’l-haraam zegt de auteur: “Fotografie is zelfs nog meer een nabootsing van de schepping van Allah dan afbeeldingen die gegraveerd of getekend zijn, dus het verdient nog meer om verboden te worden. Er is niets dat fotografie kan uitsluiten van de algemene betekenis van de overleveringen.” (p. 42; zie ook Fataawa Islamiyyah, 4/355).

Onder de geleerden die de kwestie van fotografie hebben besproken is Shaykh Naasir al-Deen al-Albaani, die zei: “Sommigen maken onderscheid tussen met de hand getekende afbeeldingen en fotografische beelden door te beweren dat de laatste geen product zijn van menselijke inspanning, en dat er niet meer bij komt kijken dan het louter vastleggen van het beeld. Dat is wat zij beweren. De enorme energie die gestoken is in degene die deze machine uitvond, die in enkele seconden kan doen wat anders in uren niet gedaan kan worden, telt volgens deze mensen niet als menselijke inspanning! Het richten van de camera, het scherpstellen en het nemen van de foto, voorafgegaan door het plaatsen van de film en gevolgd door het ontwikkelen en wat ik verder misschien niet weet—niets daarvan is volgens hen het resultaat van menselijke inspanning!

Sommigen leggen uit hoe deze fotografie gedaan wordt en vatten samen dat er niet minder dan elf verschillende handelingen betrokken zijn bij het maken van een afbeelding. Ondanks dit alles zeggen zij dat deze afbeelding niet het resultaat is van menselijke handeling! Kan het toegestaan zijn om bijvoorbeeld een afbeelding van een man op te hangen als die door fotografie is gemaakt, maar niet als die met de hand is getekend?

Degenen die zeggen dat fotografie toegestaan is, hebben de betekenis van het woord “tasweer” ‘bevroren’ en beperkt tot alleen de betekenis die bekend was in de tijd van de Profeet ﷺ, en zij voegen niet de betekenis van fotografie toe, terwijl dit “tasweer” of “afbeeldingen maken” is in elke zin—taalkundig, juridisch en in de schadelijke effecten—zoals duidelijk is uit de definitie die hierboven genoemd is. Jaren geleden zei ik tegen één van hen: Op dezelfde manier zou je afgodsbeelden kunnen toestaan die niet zijn uitgehouwen, maar gemaakt worden door op een knop te drukken op een machine die afgodsbeelden bij tientallen produceert. Wat zeg je daarvan?”

(Aadaab al-Zafaaf van al-Albaani, p. 38)

Het is ook de moeite waard om de mening te citeren van sommige hedendaagse geleerden die het nemen van foto’s toestaan maar zeggen dat de afbeeldingen niet bewaard moeten worden: “De engelen betreden geen huis waarin een hond of afbeeldingen zijn.” (Zie al-Sharh al-Mumti‘, 2/198).

Er zijn veel slechte zaken verbonden aan het maken van afbeeldingen. Naast het element van het nabootsen van de schepping van Allah—wat door velen die afbeeldingen maken ontkend wordt—getuigt de werkelijkheid van de grote mate van immoraliteit en het opwekken van begeerten die veroorzaakt wordt door de verspreiding van afbeeldingen en het maken van afbeeldingen tegenwoordig. Wij moeten elke afbeelding verwijderen of uitwissen, behalve wanneer dat te moeilijk is, zoals afbeeldingen die overweldigend veel voorkomen op voedselverpakkingen, of afbeeldingen die gebruikt worden in encyclopedieën en naslagwerken. We moeten verwijderen wat we kunnen, en voorzichtig zijn met eventuele prikkelende afbeeldingen die men kan aantreffen.

“Vrees Allah dus en wees Hem gehoorzaam zoveel als jullie kunnen.”

al-Taghaabun 64:16 (interpretatie van de betekenis)

Foto’s die noodzakelijk zijn, zijn toegestaan—zoals die vereist zijn voor identiteitsdocumenten, of voor het identificeren of opsporen van criminelen (bijv. “gezocht”-posters en dergelijke), of voor educatieve doeleinden die anders niet bereikt kunnen worden. Het principe in de sharia is dat we niet moeten overdrijven in wat als noodzakelijk wordt beschouwd.

Wij vragen Allah om ons berouw te accepteren en ons genadig te zijn, en om onze buitensporigheden te vergeven, want Hij is de Alhorende Die smeekbeden verhoort. Moge Allah onze Profeet Mohammed zegenen.