Antwoord

De meerderheid van de geleerden, waaronder de Malikieten, de Shafi’ieten en de Hanbalieten, is van mening dat de erkende afstand voor degene die op reis is gegaan om het gebed in te korten vier burud is (een oude afstandseenheid). Dit komt overeen met twee gemiddelde dagreizen van zwaarbeladen kamelen (gelijk aan 88,7 km).

Tot het bewijs dat zij hiervoor hebben aangehaald behoort wat authentiek (sahih) is overgeleverd van Ibn ‘Umar en Ibn ‘Abbas (moge Allah tevreden met hen zijn): dat zij de gebeden inkortten en het vasten braken bij een afstand van vier burud.

Deze genoemde afstand is bij de meerderheid van de geleerden bij benadering en niet strikt exact begrensd; daarom valt wat iets minder is hier ook onder.

Sommige geleerden, waaronder Ibn Qudamah, Shaykh al-Islam Ibn Taymiyyah en zijn leerling Ibn al-Qayyim, zijn van mening dat alles wat in de praktijk en in de taal als ‘reizen’ wordt aangeduid, en waarvoor men proviand voorbereidt en rust en dergelijke nodig heeft, onder de vergunningen (rukhas) van de shari’ah valt, zoals het inkorten van het gebed en het verbreken van het vasten van Ramadan.

Hun argument en rechtvaardiging is de algemene bewoording met betrekking tot het inkorten van het gebed zoals die voorkomt in de Koran en de sunnah, zoals bijvoorbeeld in Soerat an-Nisa, verzen 4:101-102:

“Wanneer jullie door het land reizen, rust er geen zonde op jullie als jullie het gebed inkorten, uit vrees dat de ongelovigen jullie zullen aanvallen; voorwaar, de ongelovigen zijn jullie openlijke vijanden. En wanneer jij (O Boodschapper) bij hen bent en jij voor hen het gebed leidt, laat dan een groep van hen met jou staan (in het gebed), terwijl zij hun wapens bij zich dragen. En wanneer zij hun neerbuigingen hebben voltooid, laat hen dan achter jullie plaatsnemen. En laat dan de andere groep komen, die nog niet heeft gebeden, en laat hen met jou bidden, terwijl zij alle voorzorgsmaatregelen nemen en hun wapens dragen. De ongelovigen wensen dat jullie onachtzaam zouden zijn met jullie wapens en jullie bagage, zodat zij jullie in één aanval zouden overvallen. Maar er rust geen zonde op jullie als jullie jullie wapens neerleggen vanwege hinder door regen of omdat jullie ziek zijn; maar neem (wel) voorzorgsmaatregelen voor julliezelf. Voorwaar, voor de ongelovigen heeft Allah een vernederende bestraffing voorbereid.”

Soerat an-Nisa 4:101-102

En in de volgende hadith: At-Tirmidhi, hadith 2960: Ya’la ibn Umayyah zei: Ik zei tegen ‘Umar ibn al-Khattab: “Voorwaar, Allah (ﷻ) zegt: ‘…als jullie het gebed inkorten, uit vrees dat de ongelovigen jullie zullen aanvallen…’, maar nu voelen de mensen zich veilig.” ‘Umar zei: “Ik verwonderde mij inderdaad over hetzelfde waarover jij je verwondert, dus ik noemde het aan de Profeet ﷺ en hij zei: ‘Het is een liefdadigheid die Allah jullie heeft geschonken, aanvaard dus Zijn liefdadigheid.’” (Abu ‘Isa zei: deze hadith is hasan sahih.)

At-Tirmidhi, hadith 453: Umayyah ibn ‘Abdullah ibn Khalid ibn Asid zei tegen Ibn ‘Umar: “Hoe kun jij het gebed inkorten terwijl Allah de Almachtige heeft gezegd: ‘er rust geen zonde op jullie als jullie het gebed inkorten, uit vrees…’?” Ibn ‘Umar zei: “O zoon van mijn broer, voorwaar, de Profeet ﷺ kwam tot ons terwijl wij dwaalden, en hij onderwees ons; en tot wat hij ons onderwees behoort dat Allah de Almachtige ons heeft opgedragen om tijdens het reizen twee raka‘ahs te bidden.” (Al-Shu‘aithiy zei dat al-Zuhriy deze hadith placht over te leveren via ‘Abdullah ibn Abu Bakr.)

Het vers drukt de toestemming uit om het gebed in te korten voor degene die reist, zonder de afstand specifiek te beperken. De Koran en de sunnah noemen dus ‘reizen’ en maken geen onderscheid tussen de ene reis en de andere. Daarom: als iemand met het vliegtuig één uur reist zonder last of moeite, dan is het voor hem of haar toegestaan om het gebed in te korten en het verplichte vasten te verbreken. Sterker nog: dit is de meest sterke mening, behalve wanneer er in een specifiek geval twijfel is of het in de volksmond als reizen wordt beschouwd of niet; in dat geval keert men terug naar de mening van de meerderheid van de geleerden (wat betreft de minimale vereiste afstand).

En Allah weet het het beste.