Antwoord

Hoe lang moet een vrouw rouwen om haar echtgenoot?

Allah (ﷻ) zegt (interpretatie van de betekenis):

“En degenen onder jullie die sterven en echtgenotes achterlaten: zij (de echtgenotes) moeten wachten (wat betreft hun huwelijk) gedurende vier maanden en tien dagen. En wanneer zij hun termijn hebben voltooid, dan is er geen zonde voor jullie in wat zij met zichzelf doen op een rechtvaardige en eervolle wijze (d.w.z. zij mogen trouwen). En Allah is Alwetend over wat jullie doen.” (Al-Baqarah 2:234)

“En degenen onder jullie die sterven en echtgenotes achterlaten, behoren voor hun echtgenotes een jaar onderhoud en huisvesting na te laten zonder hen uit te zetten. Maar als zij (de echtgenotes) vertrekken, dan is er geen zonde voor jullie in wat zij met zichzelf doen, mits het eervol is (bijv. een wettig huwelijk). En Allah is Almachtig, Alwijs.” (Al-Baqarah 2:240)

Umm ‘Atiyyah verhaalde dat de Boodschapper van Allah ﷺ zei: “Geen enkele vrouw mag langer dan drie dagen rouwen om een overledene, behalve om een echtgenoot; (in dat geval is de rouwperiode) vier maanden en tien dagen. Zij mag geen gekleurde kleding dragen, alleen eenvoudige kleding. Zij mag geen kohl aanbrengen op haar ogen en geen parfum gebruiken, behalve een beetje qust of izfar (soorten parfum) wanneer zij zich reinigt nadat zij haar menstruatie heeft beëindigd.” (Muslim, 2739)

Umm Habibah bint Abi Sufyan verhaalde dat, toen het nieuws van de dood van haar vader haar bereikte, zij parfum liet brengen en het op haar onderarmen wreef, en zei: “Ik heb het niet nodig, maar ik hoorde de Profeet ﷺ zeggen: Het is niet toegestaan voor een vrouw die in Allah en de Laatste Dag gelooft om langer dan drie dagen te rouwen om een overledene, behalve om een echtgenoot; (in dat geval is de rouwperiode) vier maanden en tien dagen.” (Al-Bukhari, 4926)

Umm Salamah, de echtgenote van de Profeet ﷺ, verhaalde dat de Profeet ﷺ zei: “De vrouw van wie de echtgenoot (recent) is overleden, mag geen kleding dragen die geverfd is met saffloer of mishq (een roodachtige klei), en zij mag haar haar niet verven en geen kohl gebruiken.” (An-Nasa’i, 3479, en anderen)

Zaynab bint Ka‘b ibn ‘Ujrah verhaalde dat al-Furayyah bint Malik ibn Sinan, de zuster van Abu Sa‘id al-Khudri, haar vertelde dat zij naar de Boodschapper van Allah ﷺ kwam en hem vroeg of zij terug mocht gaan naar haar familie bij Banu Khudrah. Haar echtgenoot was eropuit gegaan om enkele weggelopen slaven van hem te achtervolgen, en toen hij hen bij de rand van al-Qadum inhaalde, doodden zij hem. Zij zei: “Ik vroeg de Boodschapper van Allah ﷺ of ik terug mocht gaan naar mijn familie, omdat mijn echtgenoot mij geen woning had nagelaten die van hem was, en ook geen geld voor levensonderhoud.” De Boodschapper van Allah ﷺ zei ja, dus ik begon weg te gaan. En ik had de hujrah (kamer) of de moskee bereikt, toen de Boodschapper van Allah ﷺ mij riep of iemand opdroeg mij te roepen. Dus ik kwam terug en hij vroeg mij: “Wat zei je?” Ik herhaalde het verhaal dat ik hem over mijn echtgenoot had verteld. Toen zei hij: “Blijf in jouw huis gedurende de vastgestelde termijn.” Dus ik volbracht mijn ‘iddah daar: vier maanden en tien dagen. In de tijd van ‘Uthman stuurde hij mij een bericht om hierover te vragen; ik vertelde het hem en hij volgde wat ik zei en oordeelde overeenkomstig. … Overgeleverd door at-Tirmidhi, die zei: Dit is een sahih hasan hadith. De meerderheid van de geleerden onder de Metgezellen van de Profeet ﷺ en anderen volgden deze hadith en stonden niet toe dat een weduwe uit het huis van haar echtgenoot verhuisde totdat haar ‘iddah voorbij was. (Sunan at-Tirmidhi, 1125)

Hoe moet een weduwe haar ‘iddah in acht nemen?

Op basis van de hierboven aangehaalde teksten hebben de geleerden de regels vastgesteld die betrekking hebben op weduwen en beschreven hoe de rouw van de weduwe haar leven behoort te beïnvloeden. Deze regels kunnen als volgt worden samengevat:

1. Het is verboden voor de vrouw die recent weduwe is geworden om parfum te gebruiken, of dat nu op haar lichaam is of op haar kleding.
2. Het is verboden voor de vrouw die recent weduwe is geworden om zich te verfraaien met zaken zoals henna of gezichts-make-up, of om onnodig kohl te gebruiken, of om iets anders te gebruiken dat haar mooi en aantrekkelijk kan maken voor anderen.
3. Het is verboden voor de vrouw die recent weduwe is geworden om opvallende kleding te dragen, zoals kleding geverfd met saffloer of saffraan, of andere soorten rode verfstoffen en kleuren die gebruikt worden ter versiering.
4. Het is verboden voor de vrouw die recent weduwe is geworden om sieraden te dragen.
5. Het is verboden voor de vrouw die recent weduwe is geworden om de nacht door te brengen buiten haar eigen huis, namelijk het huis van haar overleden echtgenoot, behalve om een islamitisch geldige reden, zoals wanneer zij vreest voor haar eigen veiligheid, of wanneer zij door de verhuurder uit een gehuurde woning wordt gezet, enz. Als een vrouw die recent weduwe is geworden naar buiten moet voor medische behandeling, om juridische procedures bij de rechtbank bij te wonen, om examens op school af te leggen, of om boodschappen te doen wanneer zij niemand heeft die dit voor haar kan doen, dan dient zij dit overdag te doen, zolang zij vóór Maghrib (zonsondergang) terugkeert naar het huis van haar echtgenoot.
6. Het is haar verboden om te trouwen of een huwelijkscontract op te stellen; zelfs verloving is verboden, tenzij het slechts zinspeelend gebeurt en niet expliciet wordt uitgesproken.

Uit het bovenstaande blijkt dat de islam de echtgenoot enorme rechten toekent. De echtgenote dient in deze periode af te zien van versieringen en parfum, en zij dient in het huis van haar echtgenoot te blijven vanwege die rechten. Deze regels houden ook rekening met haar psychologische toestand in deze tijd waarin zij haar steun heeft verloren.

Ondanks dat deze regels zo duidelijk zijn, zijn veel mensen toch ten prooi gevallen aan allerlei soorten bid‘ah als het gaat om rouw: zij verbieden een vrouw dingen die in de islam niet verboden zijn, en zij verzinnen leugens en introduceren bid‘ah in de Religie van Allah.

Shaykh ‘Abd al-‘Aziz ibn Baz zei:

“Sommige mensen kunnen denken en zich inbeelden dat een vrouw die recent weduwe is geworden met niemand mag spreken, of met niemand aan de telefoon mag spreken, of niet vaker dan één keer per week mag baden, of blootsvoets in haar huis moet lopen, of niet naar buiten mag in het maanlicht, en andere dergelijke onzin die geen basis heeft. Maar in werkelijkheid is het haar toegestaan om blootsvoets of met schoenen in haar huis te lopen, om te doen wat zij nodig heeft in haar huis, om eten te koken voor zichzelf en haar gasten, om in het maanlicht op het dak of in de tuin van haar huis te lopen, om te baden wanneer zij wil, om te spreken met wie zij wil zolang het fatsoenlijke spraak is, om handen te schudden met andere vrouwen en met haar mahram-verwanten (naaste verwanten zoals vader, broer, enz.), maar niet met niet-mahrams, en om haar hoofdbedekking af te doen zolang er geen niet-mahrams aanwezig zijn. Zij mag geen henna, saffraan of parfum gebruiken, en het is haar niet toegestaan om zich te verloven. Een toespeling is toegestaan, maar geen expliciete uitspraak. En Allah is de Bron van kracht.”

Fatawa Islamiyah, 3/316

Oordeel over het dragen van zwart bij rouw om de overledene

Shaykh ‘Abd-Allah ibn Jibrin zei:

“Het dragen van zwart om te rouwen om de overledene is een vorm van bid‘ah, en de echtgenotes van de overledene hoeven tijdens de rouwperiode alleen maar opvallende kleding, versiering, sieraden, make-up en parfum te vermijden. Het nalaten van het gewone werk tijdens de rouwperiode is ook een vorm van bid‘ah. De vrouw die recent weduwe is geworden dient nog steeds zorg te dragen voor koken, schoonmaken, afwassen, wasgoed, enz., en er is geen zonde in om dat te doen. En Allah weet het het beste.”

Al-Lu’lu’ al-Makin, 39

Shaykh Muhammad ibn Salih al-‘Uthaymin zei:

“Het dragen van speciale kleding om condoleances te ontvangen is, naar onze mening, een vorm van bid‘ah, omdat het erop kan duiden dat men ontevreden is met het besluit van Allah, verheven is Hij.”

Fatawaa at-Ta‘ziyah, 38

Hij zei ook:

“Het dragen van zwart als teken van rouw is een vals symbool dat geen basis heeft. In tijden van rouw dient iemand te doen wat de islam onderwijst, namelijk te zeggen: Innaa Lillahi wa innaa ilayhi raji‘un. Allahumma’jurni fi musibati wakhluf li khayran minha (Aan Allah behoren wij en tot Hem keren wij terug. O Allah, beloon mij voor mijn beproeving en vervang het voor mij door iets beters). Wat betreft het dragen van speciale kleding, zoals het dragen van zwart en dergelijke: dit heeft geen basis, en het is vals en afkeurenswaardig gedrag.”

Fatawa Islamiyah, 3/313

En Allah weet het het beste.