Antwoord

Waarachtig zijn betekent de waarheid spreken en ook dingen zeggen die de werkelijkheid weerspiegelen.

Waarachtigheid is een van de noodzakelijke pijlers van een menselijke samenleving, een van de deugden van menselijk gedrag, en brengt grote voordelen met zich mee, terwijl liegen een van de belangrijkste elementen van verderf in de menselijke samenleving is en de oorzaak van de vernietiging van sociale structuren en banden; het is een van de meest kwaadaardige kenmerken van slecht gedrag en veroorzaakt wijdverspreide schade. Daarom heeft de islam waarachtigheid bevolen en liegen verboden.

Allah (ﷻ) zegt (interpretatie van de betekenis):

O jullie die geloven! Vrees Allah, en wees met degenen die waarachtig zijn (in woord en daad). [at-Tawbah 9:119]

Ibn Kathir (moge Allah hem genadig zijn) zei (2/414): Dit betekent: wees waarachtig en houd vast aan waarachtigheid, dan zul je tot haar mensen behoren en gered worden van rampspoed, en dit zal voor jou een uitweg maken uit je problemen.

Allah (ﷻ) zegt (interpretatie van de betekenis):

Als zij waarachtig tegenover Allah waren geweest, zou dat beter voor hen zijn geweest. [Muhammad 47:21]

‘Abd-Allah ibn Mas‘ud (moge Allah tevreden met hem zijn) zei: De Boodschapper van Allah ﷺ zei: Jullie moeten waarachtig zijn, want waarachtigheid leidt tot rechtschapenheid en rechtschapenheid leidt naar het Paradijs. Een man blijft de waarheid spreken en ernaar streven de waarheid te spreken totdat hij bij Allah wordt opgetekend als een siddiq (zeer waarachtige). Pas op voor het liegen, want liegen leidt tot verdorvenheid en verdorvenheid leidt naar het Hellevuur. Een man blijft liegen en ernaar streven te liegen totdat hij bij Allah wordt opgetekend als een leugenaar.

(Overgeleverd door Muslim, 4721)

Deze hadith geeft aan dat waarachtigheid leidt tot rechtschapenheid (al-birr), een allesomvattend begrip dat alle soorten goedheid en verschillende soorten rechtschapen daden omvat. Verdorvenheid is in wezen een neiging om af te wijken van de waarheid, en de verdorvene (faajir) is iemand die geneigd is zich af te wenden van het pad van leiding. Daarom staan verdorvenheid en rechtschapenheid lijnrecht tegenover elkaar.

Al-Hasan ibn ‘Ali ibn Abi Talib (moge Allah tevreden met hen beiden zijn) zei: Ik heb van de Boodschapper van Allah ﷺ onthouden: Laat datgene wat jou doet twijfelen, voor datgene wat jou niet doet twijfelen; want waarachtigheid is zekerheid en rust, terwijl liegen twijfel en verwarring is.

(Overgeleverd door at-Tirmidhi, 2520; an-Nasa’i, 8/327; en Ahmad, 1/200)

In de lange hadith van Abu Sufyan waarin hij zijn ontmoeting met Heraclius beschrijft, zei Abu Sufyan (moge Allah tevreden met hem zijn): [Heraclius] zei: Wat beveelt hij jullie te doen? Ik zei: Hij zegt: aanbid Allah alleen en ken Hem niets toe in de aanbidding, en verlaat datgene wat jullie voorvaderen deden. Hij beveelt ons het gebed te verrichten, waarachtig te zijn, kuis te zijn en de familiebanden te onderhouden.

(Overgeleverd door al-Bukhari, 1/30 en Muslim, 1773)

Hakim ibn Hizam (moge Allah tevreden met hem zijn) verhaalde dat de Profeet ﷺ zei: De twee partijen bij een transactie hebben de keuze (om de koop te ontbinden) zolang zij niet uit elkaar zijn gegaan; als zij open en eerlijk zijn, zal hun transactie gezegend worden, en als zij verbergen en liegen, zal de zegen van hun transactie verminderd worden.

(Overgeleverd door al-Bukhari, 4/275 en Muslim, 1532)

Waarachtigheid omvat: waarachtig zijn tegenover Allah door Hem oprecht te aanbidden; waarachtig zijn tegenover de eigen ziel door haar te laten vasthouden aan de wetten van Allah; en waarachtig zijn tegenover de mensen in woorden en door beloften na te komen, en in transacties zoals kopen, verkopen en huwelijk, zodat er geen misleiding, bedrog, vervalsing of het achterhouden van informatie is. Zo dient een persoon van binnen en van buiten hetzelfde te zijn.

Wat liegen betreft: het is streng verboden en kent verschillende gradaties van verwerpelijkheid en zonde. De meest afschuwelijke vorm van liegen is het vals toeschrijven van zaken aan Allah en Zijn Boodschapper, omdat dit neerkomt op verzinsels over de religie en een daad van brutaliteit tegenover Allah. Daarom is een van de kenmerken van de Profeet ﷺ dat hij waarheidsgetrouw heeft overgebracht wat Allah hem opdroeg over te brengen. Zo zei Allah (ﷻ) (interpretatie van de betekenissen):

Wie is onrechtvaardiger dan degene die een leugen over Allah verzint om de mensen zonder kennis te doen dwalen? Voorwaar, Allah leidt het volk van de zaalimoon (polytheïsten en onrechtplegers, enz.) niet. [al-An‘am 6:144]

En wie is onrechtvaardiger dan hij die een leugen over Allah verzint? Zulken zullen voor hun Heer worden gebracht, en de getuigen zullen zeggen: Dit zijn degenen die over hun Heer hebben gelogen! Geen twijfel! De vloek van Allah rust op de zaalimoon (polytheïsten, onrechtplegers, onderdrukkers, enz.). [Hud 11:18]

Even ernstig is het liegen over de Profeet ﷺ, aangezien van hem is overgeleverd in de mutawatir-hadith: Wie opzettelijk over mij liegt, laat hem zijn plaats in het Vuur innemen.

(Overeenstemmend overgeleverd)

De basisregel met betrekking tot liegen is dat het niet toegestaan is, maar er zijn bepaalde omstandigheden waarin de islam liegen toestaat om een groter doel te dienen of om schade te voorkomen.

Een van deze situaties is wanneer iemand bemiddelt tussen twee ruziënde partijen om hen met elkaar te verzoenen, als verzoening op geen andere manier bereikt kan worden. Umm Kulthum (moge Allah tevreden met haar zijn) verhaalde dat de Profeet ﷺ zei: Hij is geen leugenaar die tussen mensen verzoent en iets goeds overbrengt of iets goeds zegt.

(Overgeleverd door al-Bukhari, 2495)

Een ander voorbeeld is dat een man tegen zijn vrouw spreekt, of een vrouw tegen haar man, over zaken die de banden van liefde tussen hen versterken, zelfs als dat gepaard gaat met overdrijving. Asma bint Yazid zei: De Boodschapper van Allah ﷺ zei: Liegen is niet toegestaan behalve in drie gevallen: het spreken van een man tegen zijn vrouw om haar blij te maken; liegen in tijden van oorlog; en liegen om tussen mensen te verzoenen.

(Overgeleverd door at-Tirmidhi, 1862; hij zei: het is een hasan-hadith. Zie ook Sahih Muslim, 4717)

Een van de belangrijkste vormen van zowel waarachtigheid als liegen bevindt zich op het gebied van beloften en verbonden. Waarachtig zijn in beloften en verbonden is een van de kenmerken waaraan de gelovigen worden herkend. Zowel beloften als verbonden houden in dat je iets over een kwestie zegt om te bevestigen dat je het zult doen, vooral met betrekking tot iemands plichten tegenover Allah. Allah (ﷻ) zegt, terwijl Hij sommige van Zijn dienaren prijst (interpretatie van de betekenissen):

Degenen die hun amaanaat (alle plichten die Allah heeft voorgeschreven, eerlijkheid, morele verantwoordelijkheid en toevertrouwde zaken, enz.) en hun verbonden trouw nakomen. [al-Mu’minun 23:8]

en die hun verbond nakomen wanneer zij het aangaan [al-Baqarah 2:177]

Onder de gelovigen zijn mannen die waarachtig zijn geweest in hun verbond met Allah; sommigen van hen hebben hun verplichting vervuld (d.w.z. zijn gemarteld), en sommigen wachten nog, maar zij hebben nooit ook maar in het minst veranderd (d.w.z. zij zijn hun verbond met Allah niet ontrouw geworden). [al-Ahzab 33:23]

Wij vragen Allah ons oprecht en waarachtig te maken in woord en daad. En Allah weet het het beste.