Antwoord

Als hij geen interesse heeft in zijn huidige vrouw, dan is er niets mis met haar te scheiden en met een andere te trouwen. Maar als hij en zij tot een overeenkomst komen waarbij zij zijn vrouw mag blijven omwille van de kinderen, dan is daar ook niets mis mee. Als hij haar de keuze geeft tussen scheiding en het (geheel of gedeeltelijk) opgeven van haar rechten op zijn tijd en zijn onderhoud (nafaqah) voor haar, dan is dit geen onderdrukking (zulm). Onderdrukking is wanneer hij haar met dwang bij zich houdt zonder haar ook maar enige van haar rechten te geven, terwijl hij haar tegelijkertijd weigert te scheiden.

Het bewijs (daleel) dat de hierboven beschreven situatie toegestaan is, is te vinden in de hadith die imam al-Boekhaari overlevert van ‘Aa’ishah (moge Allah tevreden met haar zijn), waarin zij commentaar geeft op de aya (interpretatie van de betekenis): “En als een vrouw vreest voor hardheid of verwaarlozing van de kant van haar echtgenoot…” [an-Nisaa’ 4:128]. Zij zei: “Dit ging over een vrouw die getrouwd was met een man die niet om haar gaf, en hij wilde haar scheiden en met iemand anders trouwen. (Volgens een andere overlevering bij al-Boekhaari zei zij: Hij was een man die iets zag in zijn vrouw wat hij afkeurde, en hij wilde haar scheiden.) Zij zei tegen hem: ‘Houd mij (als vrouw), scheid mij niet. Trouw met iemand anders en ik ontsla jou van jouw verplichting om voor mij te besteden en jouw tijd met mij te delen.’ Dit is waar Allah naar verwees toen Hij de aya openbaarde (interpretatie van de betekenis): ‘… er is geen zonde voor hen beiden als zij onderling tot een verzoeningsovereenkomst komen; en verzoening is beter…’ [an-Nisaa’ 4:128].”

(Overgeleverd door al-Boekhaari, 4807)

“Dit ging over een vrouw die getrouwd was met een man die niet om haar gaf” betekent dat hij niet van haar hield, of haar niet goed wilde behandelen, of niet bij haar wilde blijven. “Ik ontsla jou van jouw verplichting tegenover mij” betekent: laat mij (als echtgenote) zonder mij te scheiden. Over deze kwestie openbaarde Allah de woorden (interpretatie van de betekenis): “En als een vrouw vreest voor hardheid of verwaarlozing van de kant van haar echtgenoot…” [an-Nisaa’ 4:128]. Van ‘Ali is overgeleverd dat dit werd geopenbaard over een vrouw die getrouwd is met een man en hem niet wil verlaten, waarna zij tot een overeenkomst komen dat hij haar elke drie of vier dagen bezoekt.

Al-Tirmidhi overleverde via Sammaak, van ‘Ikrimah, van Ibn ‘Abbaas dat hij zei: “Sawdah was bang dat de Boodschapper van Allah ﷺ haar zou scheiden, dus zei zij: ‘O Boodschapper van Allah, scheid mij niet; geef mijn dag aan ‘Aa’ishah.’ Dus deed hij dat. Toen werd deze aya geopenbaard.” Al-Tirmidhi zei: “(Dit is) hasan ghareeb.” Ik zeg: er is ondersteunend bewijs in een hadith van ‘Aa’ishah die door al-Boekhaari en Muslim is overgeleverd, zonder te verwijzen naar de aanleiding van de openbaring van de aya. (Uit Fath al-Baari).

De hadith die al-Haafiz Ibn Hajar (moge Allah hem genadig zijn) noemde, staat in Sunan al-Tirmidhi, 2966, waarin is overgeleverd dat Ibn ‘Abbaas zei: “Sawdah was bang dat de Profeet ﷺ haar zou scheiden, dus zei zij: ‘Scheid mij niet. Houd mij (als vrouw) en geef mijn dag aan ‘Aa’ishah.’ Dus deed hij dat, en toen openbaarde Allah de aya: ‘… er is geen zonde voor hen beiden als zij onderling tot een verzoeningsovereenkomst komen; en verzoening is beter…’ [an-Nisaa’ 4:128]. Dus wat zij ook onderling overeenkwamen, was toegestaan.” Het lijkt erop dat de laatste zin het commentaar van Ibn ‘Abbaas was. Aboe ‘Iesa zei: dit is een hasan ghareeb hadith.

Al-Moebaarakpoeri zei, in zijn commentaar op deze hadith:

“Sawdah was bang…” Dit verwijst naar Sawdah bint Zam’ah ibn Qays al-Qurashiyyah al-‘Aamiriyyah. De Boodschapper van Allah ﷺ trouwde met haar in Makkah nadat Khadiejah was overleden, en hij voltrok het huwelijk daar. De geleerden zijn het erover eens dat hij het huwelijk met haar voltrok vóórdat hij het huwelijk met ‘Aa’ishah voltrok, en zij migreerde met hem naar Madeenah. Zij stierf aan het einde van het khalifaat van ‘Oemar ibn al-Khattaab.

“…was bang dat de Profeet ﷺ haar zou scheiden, dus zei zij…” Al-Boekhaari en Muslim overleverden van ‘Aa’ishah dat Sawdah bint Zam’ah haar dag aan ‘Aa’ishah gaf, en de Profeet ﷺ gaf ‘Aa’ishah dan haar eigen dag én die van Sawdah. Al-Haafiz zei in al-Fath: Aboe Dawood overleverde deze hadith (van ‘Aa’ishah): ‘De Boodschapper van Allah ﷺ gaf nooit de voorkeur aan één van ons boven de anderen in het verdelen van zijn tijd (d.w.z. hij was rechtvaardig in het verdelen van zijn nachten onder zijn vrouwen, en ieder van hen had haar toegewezen nacht). Toen Sawdah bint Zam’ah oud werd en vreesde dat de Boodschapper van Allah ﷺ haar zou scheiden, zei zij: “O Boodschapper van Allah, mijn dag is voor ‘Aa’ishah,” en hij accepteerde dit van haar.’ Vervolgens werd over dit en soortgelijke gevallen de aya geopenbaard (interpretatie van de betekenis): ‘En als een vrouw vreest voor hardheid of verwaarlozing van de kant van haar echtgenoot…’ [an-Nisaa’ 4:128]. Deze overleveringen komen overeen dat zij de scheiding vreesde en daarom haar dag aan ‘Aa’ishah gaf.

Vervolgens zei al-‘Allaamah al-Moebaarakpoeri: De aya kan als volgt worden uitgelegd: “Als een vrouw vreest” betekent: als zij verwacht. “Hardheid” betekent dat hij haar afwijst door te weigeren met haar te slapen of door minder aan haar uit te geven dan hij zou moeten, omdat hij haar niet mag en met iemand mooiers wil trouwen. “Verwaarlozing” betekent dat hij zijn gezicht van haar afwendt. “Er is geen zonde voor hen beiden als zij onderling tot een verzoeningsovereenkomst komen” betekent met betrekking tot het delen van zijn tijd en zijn uitgaven voor haar; d.w.z. hij moet haar hierin nog iets geven (tijd of uitgaven) om de relatie te behouden: als zij dit accepteert, is dat goed; anders moet de echtgenoot haar óf haar volledige rechten geven óf haar scheiden. “Verzoening is beter” betekent beter dan scheiding, hardheid en verwaarlozing. Wat zij ook onderling overeenkomen, is toegestaan.

(Tuhfat al-Ahwadi Sharh Jaami’ al-Tirmidhi).

En Allah weet het het beste. Moge Allah onze Profeet Mohammed zegenen.